Rybik cukrowy (Lepisma saccharina)

Rybik cukrowy zwany inaczej srebrzykiem (od srebrzystej łuseczki pokrywającej ciało), zaliczany do szczeciogonków (Thysanura), należy do owadów bezskrzydłych. Występuje praktycznie na całym świecie. Jest także synantropem, a więc żyje w pobliżu człowieka. Trafiły one do Europy z gorących i wilgotnych krajów (dlatego poszukują miejsc, które by  przypominają ich pierwotne, naturalne warunki bytowania). Są bardzo ruchliwe i szybkie, są aktywne  głównie w nocy. Najczęściej spotykane są w mieszkaniach -  łazienkach i ubikacjach, kuchniach, czasami zdarza się, że wchodzą do pokoi, jeśli wyczują znajdującą się tam wilgoć. Chętnie wchodzą do piwnic. Pojawiają się nie tylko w domach, lecz również w piekarniach, szpitalach, bibliotekach i innych ciepłych i dość wilgotnych pomieszczeniach, w których może znaleźć pożywienie. Do mieszkań dostają się wszelkimi szparami, dziurami i szczelinami. Ulubiony pokarm rybika cukrowego stanowią produkty zawierające skrobię i inne polisacharydy: kleje organiczne, resztki ze stołu, cukry, a także martwe owady (owadzi pancerz zawiera chitynę – polisacharyd). Zdolność trawienia celulozy umożliwia rybikom zjadanie papieru. Rybik może przeżyć około roku bez pożywienia.

Ma ciało wrzecionowate o długości ok. 7-11 mm, wyposażone długie, nitkowate czułki i odwłok pokryty srebrzystymi łuskami, z wyraźną segmentacją. Przednia część tułowia jest szersza,

przy końcu odwłoka rybik ma trzy szczecinki. Tułów wyposażony jest po 3 odnóża bieżne, z obydwu stron. Rybiki rozmnażają się bardzo wolno. Rozmnażanie wygląda bardzo nietypowo u tych owadów, a polega na zbudowaniu przez samca z przędzy, w czasie godów, małego daszka, pod którym zostawiona jest sperma w tzw. spermatofotorze. Samica wchodzi do środka i pobiera kropelkę z nasieniem a potem składa  około 20 jajeczek. Chowa je w różnych zakamarkach, najczęściej tam, gdzie młode rybiki będą miały najlepszy dostęp do pokarmu. Rybiki to owady, które przechodzą rozwój prosty. To oznacza, że nie ma u nich przeobrażeń, tak jak u owadów uskrzydlonych, a młode wyglądają jak miniaturki dorosłych. Ich rozwój jest bardzo powolny. Cyk rozwoju trwa około roku.
Dojrzałość płciową osiągają dopiero po 3 latach. Długość ich życia średnio wynosi 4 lata (choć może dochodzić do 8).

 

Rybiki nie są groźne i szkodliwe, nie gryzą, nie przenoszą żadnych chorób. Odżywiają się wprawdzie produktami spożywczymi, resztkami jedzenia, ale nie zagrażają temu, co trzymamy w szafkach lub lodówce. Można je przyłapać czasem wędrujące po blacie kuchennym,  ale nie wchodzą do pojemników z żywnością. Ze względu na to, ze są bardzo płochliwe wolą poruszać się po podłodze, by w razie spotkania z człowiekiem mogły szybko uciec. Przy braku atrakcyjnego dla nich pożywienia wyjadają klej z spod tapet, co może spowodować ich odklejanie się od powierzchni, czy także podjadanie kleju z fug miedzy kafelkami, ale poza tym nie powodują swoją obecnością większych szkód. Uważany jest czasem za szkodnika, ze względu na niszczenie książek, jedząc papier z braku innego pokarmu.

Naturalne drapieżniki, które polują na rybiki to: skorki pospolite (Forficula auricularia) i pareczniki z gatunku Scutigera coleoptrata oraz pająki.

 

Aby zapobiec zasiedleniu się rybików w naszym mieszkaniu, trzeba zadbać o te miejsca, w którym najczęściej mają najlepsze warunki do bytowania, gdzie jest ciepło i wilgotno. W tym celu należy ograniczyć wilgotność i obniżyć temperaturę (do 15 stopni, albo podwyższenie jej do 27, co też odnosi efekt), w tych pomieszczeniach, jak np. łazienka. Ważne jest utrzymywanie pomieszczeń w czystości. Po kąpieli  warto ją wietrzyć i nie pozostawiać wody na podłodze. Płytki w łazience możemy przecierać wodą z octem. Trzeba uszczelnić też wszelkie szczeliny i szpary w ścianach, którędy mogą przedostawać się rybiki i ukrywać, poprzyklejać tapetę w miejscach jej odstawania (pamiętając, że rybiki, żywią się również klejem), Trzeba też przejrzeć system kanalizacji w naszym domu, szczególnie szczelność rur, czy nie są uszkodzone i nie przepuszczają wody..  Jedną z najbardziej polecanych, skutecznych metod jest przygotowanie mieszanki zrobionej z cukru pudru oraz boraksu (borasol, borax - do kupienia w aptece ) w stosunku 1:2). Owady będą zjadać trutkę i zanosić ją do gniazda, co pozwoli całkowicie pozbyć się rybików.

Są też dostępne specjalistyczne pułapki klejące na srebrzyli, które przywabiają i skutecznie wyłapują te owady.  

Sprawdza się również metoda ozonowania, która jest ekologiczna i usuwa nie tylko rybiki, ale też inne owady z mieszkania czy domu.